جلد اول [ مقدمه شارح ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ بَعْدَ الْحَمْدِ وَ الصَّلاة : نزديك بچهل سال است كه بتوفيق خداى بزرگ و جذب و كشش باطن پر فروغ حضرت مولانا عَظَّم اللَّهُ اسْرارَهُ كه معدن حقائق و سرچشمهء فيّاض معرفت است بمطالعهء و تأمّل در مثنوى شريف اشتغال دارم ، درين مدّت بارها مثنوى را از آغاز تا پايان خوانده‌ام و شروح و حواشى آن كتاب آسمانى را در مطالعه گرفته‌ام و چون در آغاز كار ، چاپ مشهور علاء الدّولة را در دسترس داشتم مشكلات بسيار مىيافتم كه حلّ آن برايم سخت دشوار مىافتاد زيرا طبع مذكور با وجود مزايايى كه بر اكثر چاپهاى ايران و هند دارد و مطابق گفتهء مصحّح ، مبتنى بر نسخه‌اى بسيار كهن از مثنوى است ، اغلاط و تصحيف فراوان و اشعار اضافى كه صوفيان و يا خوانندگان ديگر از پيش خود افزوده‌اند ، در آن راه يافته است و اين همه موجب دشوارى فهم و پريشانى خاطر خواننده تواند بود بخصوص از جهت كلمات و لغات نادر كه تغيير يافته و يا دچار تصحيف گرديده و نيز ابيات دخيل كه گاه رشتهء مطلب را از هم گسيخته است . از اين رو در هزار و سيصد و بيست و يك هجرى شمسى اين نسخه را با مثنوى خطّى بتصحيح عبد اللّطيف عبّاسى كه در دو نوبت مثنوى شريف را از روى هشتاد نسخه بگفتهء خود تصحيح كرده است ، مقابله كردم و باز هم چنان كه بايد گرهى از كار گشوده نگشت . سپس نسخهء چاپ ليدن را كه باهتمام استاد فقيد و گران مايه ، رينولدالين نيكلسون از محقّقين بزرگ بطبع رسيده است با چاپ علاء الدّولة برابر فرو خواندم و موارد اختلاف را در حاشيه قيد كردم و بدين نتيجه رسيدم كه بهترين چاپ همان طبع ليدن است كه با رعايت كمال